Bij toegankelijkheid denken we vaak aan een rolstoelvriendelijke ingang, een lift of een aangepast toilet. Maar kan iemand die hulp nodig heeft bij een transfer ook daadwerkelijk gebruikmaken van dat toilet? Echte toegankelijkheid gaat verder dan ergens binnen kunnen komen. Het gaat erom dat iemand er kan verblijven, verzorgd kan worden en mee kan doen.

Steeds vaker krijgen wij bij Tiltechniek vragen van organisaties die hun locatie toegankelijker willen maken. Dat vinden wij een mooie ontwikkeling. Het gaat om heel verschillende locaties: musea, bibliotheken, bioscopen, pretparken, zwembaden, maneges, recreatievoorzieningen en de pleziervaart.

De vraag is vaak: Wat hebben we nodig om onze locatie toegankelijk te maken voor een grotere groep mensen met een lichamelijke beperking?

En het antwoord zit lang niet altijd alleen in de activiteit zelf.

Toegankelijkheid is meer dan ergens naar binnen kunnen

Bij een toegankelijke openbare ruimte wordt vaak als eerste gekeken naar de bereikbaarheid. Is er een rolstoelvriendelijke ingang? Zijn de deuren breed genoeg? Is er een lift? Zijn er geen drempels? Kan iemand met een rolstoel overal komen? Allemaal belangrijk. Maar daarmee is een locatie nog niet automatisch voor iedereen toegankelijk. Iemand moet er namelijk niet alleen naar binnen kunnen, maar er ook daadwerkelijk gebruik kunnen maken van de voorzieningen. En juist daar kan het verschil zitten.

Niet alleen: hoe kom je in de attractie, het water of op het paard?

Een pretpark kan bijvoorbeeld veel aandacht besteden aan de vraag hoe iemand vanuit een rolstoel in een attractie geholpen kan worden. Een zwembad kan een zwembadlift plaatsen om iemand veilig het water in en uit te helpen. Een manege kan ervoor zorgen dat iemand met een lichamelijke beperking op een paard geholpen kan worden door bijvoorbeeld een wandlift. En bij de pleziervaart kan worden gekeken hoe iemand veilig aan boord komt met een zwembadlift. Dat zijn stuk voor stuk prachtige voorzieningen die deelname mogelijk maken. Maar er is nog een andere vraag die minstens zo belangrijk is:

Wat gebeurt er als iemand tijdens zo’n dag naar het toilet moet?

Een sanitaire stop kan bepalen of iemand ergens naartoe kan

Voor de meeste bezoekers is naar het toilet gaan iets waar vooraf nauwelijks over wordt nagedacht. Voor iemand die voor een transfer afhankelijk is van een andere persoon of van een tillift, kan dat heel anders zijn. Een standaard toegankelijk toilet biedt bijvoorbeeld wel ruimte voor een rolstoel en heeft steunbeugels, maar dat betekent nog niet automatisch dat iemand vanuit de rolstoel veilig naar het toilet kan worden getransfereerd. Sommige mensen hebben daarbij meer ondersteuning nodig. Anderen moeten gedurende de dag kunnen worden verzorgd, verschoond of liggend worden aan- of uitgekleed. Als die mogelijkheid ontbreekt, kan een locatie ondanks alle andere aanpassingen in de praktijk toch ontoegankelijk blijven. Een gezin kan dan voor de keuze komen te staan om helemaal niet te gaan, veel eerder naar huis te gaan of een ingewikkelde alternatieve oplossing te zoeken.

Een goede sanitaire voorziening kan daardoor het verschil maken tussen ergens even kunnen zijn en daadwerkelijk een hele dag mee kunnen doen.

Wat is een MIVA-ruimte?

MIVA is een veelgebruikte afkorting voor mindervaliden. Met een MIVA-ruimte wordt doorgaans een aangepaste sanitaire ruimte bedoeld die toegankelijk is voor mensen met een lichamelijke beperking. Zo’n ruimte heeft bijvoorbeeld meer manoeuvreerruimte voor een rolstoel en aangepaste sanitaire voorzieningen. Maar ook hier geldt: niet iedere gebruiker heeft dezelfde mogelijkheden. Voor iemand die zelfstandig of met beperkte ondersteuning een transfer kan maken, kan een regulier aangepast toilet voldoende zijn. Voor iemand die volledig ondersteund moet worden tijdens een transfer, kan meer nodig zijn. Daarom vinden wij het belangrijk om niet alleen te vragen: “Hebben we een aangepast toilet?”

Maar vooral: “Voor wie is deze ruimte daadwerkelijk bruikbaar?”

Een plafondlift kan een MIVA-ruimte voor meer mensen toegankelijk maken

Een plafondlift kan onderdeel zijn van een uitgebreidere sanitaire voorziening. In combinatie met passende lichaamsondersteuning kan iemand bijvoorbeeld vanuit de rolstoel naar het toilet of naar een verzorgingsvoorziening worden verplaatst. Afhankelijk van de doelgroep en de ruimte kan daarnaast worden gedacht aan een geschikte verzorgings- of aankleedvoorziening. Daarbij is geen enkele locatie hetzelfde. Een sanitaire ruimte in een bibliotheek heeft andere gebruiksomstandigheden dan een voorziening in een zwembad, manege of pretpark. Daarom kijken we bij Tiltechniek niet alleen naar het product dat ergens geplaatst kan worden. We kijken naar wie de ruimte gaat gebruiken, welke transfers mogelijk moeten zijn, hoeveel ruimte beschikbaar is en wat een organisatie met de voorziening wil bereiken.

Denk er het liefst al tijdens het ontwerp over na

Een toegankelijke ruimte realiseren is vaak eenvoudiger wanneer hier al vroeg in een bouw- of verbouwproces rekening mee wordt gehouden. Waar komt het toilet? Hoeveel vrije ruimte is er nodig? Waar moet een rolstoel kunnen staan? Is een verzorgingsvoorziening gewenst? Welke transfers moeten mogelijk zijn? En hoe kan een plafondliftsysteem het beste worden geïntegreerd? Wanneer dit pas wordt besproken nadat een sanitaire ruimte volledig is gebouwd en ingericht, kunnen de mogelijkheden beperkter zijn. Daarom worden wij het liefst in een vroeg stadium betrokken. We kunnen dan samen met bijvoorbeeld de organisatie, architect, gemeente en andere betrokken partijen kijken naar een praktische technische invulling.

Ook bestaande locaties kunnen toegankelijker worden

Natuurlijk hoeft toegankelijkheid niet alleen bij nieuwbouw aan de orde te komen. Ook bij bestaande musea, zwembaden, bibliotheken, bioscopen, pretparken, maneges en andere openbare of recreatieve voorzieningen kan worden onderzocht wat er mogelijk is. Soms kan een plafondlift aan het plafond worden gemonteerd. Maar wanneer de bouwkundige situatie dat niet toelaat of wanneer een permanente bevestiging niet wenselijk is, kunnen er afhankelijk van de situatie ook andere oplossingen zijn, zoals een vrijstaande opstelling. Dat maakt het interessant om niet te snel te concluderen dat een locatie niet geschikt is.

Toegankelijkheid maakt gewone dingen weer gewoon

Het bijzondere aan goede toegankelijkheid is misschien juist dat het uiteindelijk over heel gewone dingen gaat.

Met je gezin naar een pretpark.

Met vrienden naar de bioscoop.

Een museum bezoeken.

Een middag zwemmen.

Paardrijden.

Een boek uitzoeken in de bibliotheek.

Of samen een dag het water op.

Voor veel mensen zijn dat vanzelfsprekende activiteiten. Voor iemand die afhankelijk is van goede transfermogelijkheden vraagt zo’n dag soms veel voorbereiding. Dan is het verschil enorm wanneer iemand vooraf weet:

Daar kan ik niet alleen naar binnen. Daar kan ik ook veilig naar het toilet, verzorgd worden wanneer dat nodig is en gewoon blijven.

Dat is echte toegankelijkheid.

Soms bestaan er mogelijkheden voor financiële ondersteuning

Het realiseren van uitgebreidere toegankelijke voorzieningen vraagt natuurlijk ook om een investering. Goed om te weten is dat er stichtingen en fondsen bestaan die in bepaalde situaties financieel bijdragen aan initiatieven die toegankelijkheid en deelname vergroten. Tiltechniek begeleidt deze financieringsroutes niet en kan niet aangeven welk fonds voor een specifiek project beschikbaar is. Het kan voor organisaties echter wel de moeite waard zijn om zelf te onderzoeken welke mogelijkheden er voor hun initiatief bestaan. Laat de financiering dus niet automatisch de reden zijn om een goed idee direct terzijde te schuiven.

Heb je een plan? Betrek ons gerust vroeg

We merken dat steeds meer organisaties nadenken over inclusiviteit en toegankelijkheid. En dat gaat gelukkig steeds verder dan alleen de voordeur toegankelijk maken. Heb je plannen voor een nieuwe MIVA-ruimte? Wil je een bestaande sanitaire ruimte toegankelijk maken voor een grotere groep gebruikers? Of heb je een zwembad, manege, museum, bibliotheek, bioscoop, pretpark, recreatievoorziening of andere openbare locatie en weet je niet precies wat technisch mogelijk is? Wij denken graag met je mee.

Het liefst al voordat alle keuzes zijn gemaakt. Dan kunnen we samen kijken naar de ruimte, de gewenste transfers en een passende technische invulling. Want toegankelijkheid betekent wat ons betreft niet alleen dat iemand ergens naar binnen kan. Het betekent dat iemand er kan blijven, deelnemen en meedoen.

Soms begint echte toegankelijkheid dan ook niet bij de ingang, maar gewoon bij de mogelijkheid om veilig naar het toilet te kunnen.

Foto komt vanuit Museum Overloon